Implantatiecentra in beeld

Vlietland Ziekenhuis, Schiedam (januari 2013)

Stephan Tuinenburg

 

 

De regio Rotterdam telt inmiddels drie implantatiecentra. Behalve in het Erasmus Medisch Centrum en het Maasstad Ziekenhuis worden er sinds 2009 ook ICD’s geïmplanteerd in het Schiedamse Vlietland Ziekenhuis. Tijd voor een rondleiding in het mooie nieuwe ziekenhuis aan de rand van Schiedam.

 

Een stukje geschiedenis

Het Vlietland Ziekenhuis is ontstaan uit een fusie van het Vlaardingse Holy Ziekenhuis en het Schiedamse Schieland Ziekenhuis. Eind 1991 besloten de twee ziekenhuizen op termijn in een nieuw gebouw samen te gaan als Vlietland Ziekenhuis. De toestemming van de minister daarvoor kwam eind 1995. Dat was voor de ziekenhuizen in Schiedam en Vlaardingen het sein om echt werk te maken van de fusie en de nieuwbouw. In 1999 werd die officieel beklonken en in 2001 gingen de eerste verpleegafdelingen en poliklinieken samen. Eind 2008 werd het prachtige nieuwe ziekenhuis nabij het Sportpark Harga opgeleverd. Omgeven door veel groen, heeft de nieuwe locatie een vloeroppervlakte van 52.000 m2 en telt ze 452 bedden. Jaarlijks worden er ongeveer 180 pacemakers geïmplanteerd en sinds november 2009 implanteert men ook ongeveer 100 ICD’s per jaar.

 

De maatschap Cardiologie

Reeds in 1990 zijn de maatschappen Cardiologie van beide ziekenhuizen een samenwerkingsverband aangegaan. Dat was nog voordat er sprake was van een fusie. In 2007 zijn ze gefuseerd en opgegaan in één vakgroep. Het huidige ICD-team bestaat uit drie hartritmecardiologen, te weten dr. Rob van der Heijden, dr. Han Spierenburg en dr. Suzanne Valk; de ICD-technici Rens Keijzer en Marcel Leyenaar en maar liefst drie enthousiaste ICD-verpleegkundigen, Marieke Dubbeling, Victor Eysbach en Kirsten Scholten. Deze combinatie van enthousiasme, ervaring en jeugdig talent zal binnenkort nog worden uitgebreid met een derde technicus.

 

 

 

 

 

Enkele medewerkers van het huidige ICD-team. Van links naar rechts: dr. Rob van der Heijden, Marieke Dubbeling, Marcel Leijenaar, dr. Suzanne Valk en dr. Han Spierenburg

 

 

 

 

De ICD-implantaties

Het Vlietland implanteert ICD’s van drie verschillende merken. Dr. Rob van der Heijden: ‘We hebben daar in het kader van de risicospreiding heel bewust voor gekozen. Het ziekenhuis sluit standaard 3-jarige contracten af met de fabrikanten, zodat het geheel om de drie jaar rouleert en er minstens één nieuwe fabrikant bijkomt en minstens één afgaat.’

 

Ook de nauwe samenwerking met het Rotterdamse Erasmus Medisch Centrum is een bewuste keuze. Dr. Spierenburg, lid van het Bestuur van de Nederlandse Hartritme Associatie (NHRA) en lid van de Commissie Kwaliteit van de NVVC (Nederlandse Vereniging voor Cardiologie): ‘Hoewel we met dr. Valk een eigen Elektrofysiologe in huis hebben en sinds juni 2011 op de zogenaamde Witte Lijst van de NVVC staan, vinden we het belangrijk dat we een goede relatie en samenwerking met een academisch ziekenhuis als het EMC onderhouden. Zelf werk ik nog één dag in de week in het EMC en iedere drie weken hebben we intercollegiaal overleg.’


De Witte Lijst voor ICD-implantatiecentra is een lijst van door de NVVC goedgekeurde ziekenhuizen. Om op deze lijst te komen moet een implantatiecentrum aan een aantal kwaliteitseisen voldoen. Deze hebben allereerst betrekking op het aantal ICD’s of pacemakers dat op jaarbasis geïmplanteerd dient te worden. Dat moeten er minimaal 120 zijn waarvan minimaal 60 ICD’s. Van de ICD’s moeten er minimaal 20 van het biventriculaire type zijn.

 

Vervolgens moet een ICD-centrum 7 dagen per week en 24 uur per dag de opvang van patiënten met ICD-gerelateerde problemen kunnen verzorgen. Ten slotte dient een ICD-centrum, ten behoeve van ICD-therapie, te beschikken over minimaal drie ICD-cardiologen. Twee daarvan moeten tevens implantoloog zijn en minimaal één ervan dient ervaring te hebben met de implantatie van biventriculaire ICD's. Het aantal minimaal te implanteren ICD's per cardioloog per jaar bedraagt 30.

 

De controle op deze criteria wordt uitgevoerd door visiteurs van de Commissie Kwaliteit van de NVVC. Alleen als de afdeling Cardiologie voldoet aan bepaalde kwaliteitscriteria voor ICD-implantatie, waaronder de volumenormen, krijgt het ziekenhuis een vermelding op de website van de NVVC.


Voorlichting

Het Vlietland Ziekenhuis besteedt veel tijd aan voorlichting, niet alleen aan de patiënten maar ook aan de overige specialisten in het ziekenhuis en de verwijzende artsen. Hierbij hebben vooral de drie ICD-verpleegkundigen een belangrijke taak.

 

 

 

 

 

Twee enthousiaste ICD-verpleegkundigen: Marieke Dubbeling en Victor Eisbach

 

 

 

 

 

 

Aan de hand van een checklist en de zeer uitgebreide patiëntenfolder krijgen patiënten voor de implantatie een gesprek waarin wordt uitgelegd hoe de ingreep plaatsvindt, wat de gevolgen zijn met betrekking tot bijvoorbeeld het rijbewijs en wat men wel en niet mag na de implantatie. Om voor de patiënt een vertrouwde en bekende omgeving te creëren, komt tijdens het gesprek de cardioloog die de ICD zal implanteren, kennismaken.

 

Overleg met de verwijzende artsen vindt jaarlijks plaats. Veelal zijn het cardiologen, die patiënten die in aanmerking komen voor een ICD naar het Vlietland Ziekenhuis sturen. De patiënten die zijn doorverwezen, worden besproken en de artsen worden bijgepraat over nieuwste ontwikkelingen op ICD-gebied.

 

Daarnaast organiseert het ziekenhuis de zogeheten Vlietland Doks. Dat zijn voorlichtingsavonden voor huisartsen, specialisten ouderengeneeskunde, medisch en verpleegkundig specialisten. Iedere avond heeft een ander thema. Zo blijven ook andere specialisten op de hoogte van de stand van zaken op ICD-gebied. Bovendien komen tijdens deze bijeenkomsten ook andere vormen van hartfalen zoals boezemfibrilleren aan de orde.

 

De toekomst

Het dekkingsgebied van het Vlietland loopt van Schiedam tot aan Maassluis en Hoek van Holland en telt bijna 200.000 inwoners. Dat is ook wel nodig, omdat de verwachting is dat het aantal ICD-implantaties in Nederland de komende jaren wat zal afnemen. ‘We verwachten dat het aantal ICD-implantaties iets terug zal lopen, en het aantal pacemakerprocedures weer wat toe zal nemen’ aldus dr. Valk. ‘We verwachten dat we de komende jaren vooral meer biventriculaire pacemakers zullen implanteren.‘

 

Tot besluit

De laatste jaren is in veel implantatiecentra steeds meer de nadruk komen liggen op de voorlichting en nazorg. Ook in het Vlietland Ziekenhuis is dit erg duidelijk te merken. De persoonlijke en open aanpak, in combinatie met de goede en vooral duidelijke voorlichting worden door de patiënten als zeer prettig ervaren.

 

Wij bedanken het ICD-team van het Vlietland Ziekenhuis voor de tijd die ze voor ons wilden vrijmaken. Het was erg prettig om elkaar beter te leren kennen.

Lees meer