Implantatiecentra in beeld

Flevoziekenhuis, Almere (oktober 2012)

ICD-centrum Almere klaar voor groei

 Jan van den Heuvel

 

In STIN-journaal nummer 3 stond al bescheiden vermeld dat het Flevoziekenhuis in Almere door de commissie Kwaliteit van de Nederlandse Vereniging voor Cardiologie wordt erkend als zelfstandig ICD-implantatiecentrum omdat aan alle daartoe benodigde voorwaarden en eisen wordt voldaan. Tijd dus voor een nadere kennismaking. We trokken de polder in, op weg naar een groep enthousiaste mensen en ontwaarden het ziekenhuis vanaf de A6, als onderdeel van de imposante skyline van Almere. Het is prachtig gelegen aan het Weerwater, ooit ontstaan door de zandafgravingen voor de nieuwe stad. Een rustgevende droomlocatie aan het water waar menig ziekenhuis jaloers op zou kunnen zijn. En toch zo centraal gelegen...

 

Binnen dit ziekenhuis is de vakgroep Cardiologie belast met alle zorg rondom hart en bloedvaten. Een gedreven team van zeven cardiologen waaruit begin 2011 een speciaal ICD-centrum is ontstaan met vier gespecialiseerde ICD-cardiologen. Zij worden ondersteund door drie ICD-technici en twee speciale ICD-verpleegkundigen. Naast de implantaties die in eigen huis worden uitgevoerd, wordt ook de benodigde nazorg en begeleiding aangeboden.

 

Mede door intensieve samenwerking met de Tergooiziekenhuizen in Hilversum en Blaricum, ontstond een dekkingsgebied van 500.000 inwoners, waarvan 300.000 in het Gooi woonachtig zijn en 200.000 in Almere. Uiteraard is de leeftijdsopbouw tussen beide agglomeraties niet vergelijkbaar, maar ook zaken als etnische verschillen en sociaal-culturele achtergronden kunnen een ander soort (cardiovasculaire) patiënt betekenen.

 

Een onderzoek door de Inspectie van de Gezondheidszorg 1) toonde deze verschillen al aan. Een drukbezette forens, waarvan er velen zijn te vinden in Almere, zal bijvoorbeeld eerder geneigd zijn om een snelle hap als diner te accepteren dan iemand die ruim in zijn tijd zit of meer te besteden heeft. En juist dit gemaksvoedsel is een bron van zorg. Denk alleen al aan de hoeveelheden zout die in deze maaltijden worden verwerkt. Hierdoor wordt de zorgvraag uiteraard ook beïnvloed en daar wordt door de vakgroep op ingespeeld.

 

Maar ook etnische verschillen hebben de aandacht. Los van het ICD-team is ook de speciale Hindoestanenpoli vermeldingswaardig. Almere heeft, naast Den Haag, de grootste Hindoestaanse gemeenschap van ongeveer 10.000 - 15.000 mensen. Het initiatief tot de oprichting van deze polikliniek in 2010 geeft aan hoe zeer het Flevoziekenhuis met de Almeerse samenleving en zijn zeer gemêleerde bevolking verbonden wil zijn.


1) Rapport Inspectie van de Gezondheidszorg: ‘Ongelijkheid in gezondheid, is gezondheidszorg van belang?’ met als ondertitel ‘Sociaal-economische en etnische verschillen in gezondheidszorguitkomsten op het terrein van hart- en vaatziekten in Nederland (17 november 2009).’ Het onderzoek is uitgevoerd door onderzoekers van de afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg van het Erasmus MC onder leiding van prof. dr. J.P. Mackenbach.


Terug nu naar het ICD-centrum. ‘We zijn er, vanaf de toekenning van de ICD-vergunning in oktober 2010, van overtuigd geraakt dat we op de goede weg zitten’, aldus Nick Bijsterveld, als cardioloog verbonden aan het Flevoziekenhuis. Enthousiast vertellen hij en zijn collega Ward Jansen (als cardioloog ook werkzaam in het Tergooiziekenhuizen) over het ontstaan en de opbouwfase van het centrum. ‘Een bijzondere rol was weggelegd voor het getal zeven: op zeven oktober 2010 werd door het ministerie VWS de vergunning toegekend, op zeven maart 2011 werd de eerste ICD bij een patiënt geïmplanteerd en op zeven juni 2011 was het tijd voor de eerste biventriculaire ICD’. Er wordt trouwens direct afstand gedaan van elke suggestie dat dit geluksgetal van enige invloed zou zijn op het behandelplan. ‘Beschouw het maar als toeval…’, concludeert dr. Bijsterveld met een brede glimlach.

 

De cardiologen en de ICD-technici zijn voor de ICD-patiënten uit Flevoland en het Gooi 24 uur per dag bereikbaar. Er wordt alles aan gedaan om de patiënt zo optimaal en snel mogelijk bij te staan. Hiertoe heeft Hans Uiterwaal, een van de ICD-technici, een eigen database ontwikkeld: FIRST (Flevoziekenhuis - Implantatie Registratie SysTeem). Dit systeem kan na één muisklik direct alle informatie over alle ICD-dragers én hun ICD leveren en wordt door Hans en zijn collega’s Wandana Ramsoekh en Henri Hop volledig up-to-date gehouden. Handig voor spoedeisende hulpvragen op bijvoorbeeld de SEH, maar ook bij eventuele terugroepacties of controlevragen. De ICD-dragers van het Flevoziekenhuis kunnen zich verzekerd weten van een adequate bewaking van hun gegevens én hun ICD.

Naast de ICD-technici vormen ook de ICD-verpleegkundigen een belangrijk onderdeel van het centrum. José Winter en Nicole Huisman zullen voor de patiënten veelal het aanspreekpunt zijn. Zij voeren ook het voorlichtingsgesprek wanneer een patiënt van de cardioloog te horen heeft gekregen dat hij/zij is voorgedragen voor een ICD. Hier wordt ruim de tijd voor genomen omdat gebleken is dat er veel vragen ontstaan tijdens het gesprek: vragen van technische, medische, psychische maar ook van praktische aard. Daarnaast krijgen de patiënten een zeer duidelijk en uitgebreide informatiebrochure mee om alles rustig thuis nog eens na te lezen’, met als titel: ‘Wat u als ICD-drager moet weten.’ De vlag dekt de lading.

 

Patiënten in het Tergooiziekenhuizen voeren dit gesprek nog met dokterJansen maar binnenkort zal ook daar een aparte gespecialiseerde ICD-verpleegkundige deze taak overnemen. Gebleken is namelijk dat deze laagdrempeligheid de toegankelijkheid doet vergroten. Mensen zijn niet altijd bereid om de dokter ‘lastig te vallen’ met hun vragen. Een goed contact met een ICD-verpleegkundige is dan ook een uitstekende manier om de vinger aan de pols te houden.

 

Het Flevoziekenhuis, na de recente uitbreiding inmiddels met 386 bedden een van de grootste ziekenhuizen in de regio, blijft toch als satelliet-ziekenhuis nauw verbonden met het AMC in Amsterdam. Wekelijks is er overleg met het elektrofysiologisch team waarin ook de cardiologen van het Flevoziekenhuis zitting hebben. Uitvoerig wordt elke patiënt besproken Dit zogenaamde Ritmeteam heeft zich tot doel gesteld om beslissingen over het plaatsen van een ICD zo zuiver mogelijk te nemen. Waar ligt bijvoorbeeld het punt dat uitstellen niet meer verantwoord is en afstel geen optie. Iedere potentiële kandidaat gaat door de molen maar alleen de onderzoeksresultaten zijn maatgevend voor een beslissing.

 

Het academisch karakter van het AMC geeft al aan dat er met name daar ruimte moet zijn voor onderzoek. Het Flevoziekenhuis zou daarbij een helpende hand kunnen bieden om dit centum enigszins te ontlasten. Op één gebied gebeurt dit trouwens al, namelijk bij het onderzoek over de S-ICD. Het AMC heeft tot op heden de meeste subcutane ICD’s in Nederland geïmplanteerd maar in het Flevoziekenhuis zijn er op dit moment ook al zes geplaatst. Een verdere groei van dit aantal is een van de ambities. Een reële ambitie volgens dr. Bijsterveld: ‘Dat wij deze mogelijkheid kregen, heeft direct te maken met onze goede samenwerking met het AMC. We hebben daar toch onze wortels liggen’. Dokter Jansen beaamt dit, ook ‘zijn’ Tergooiziekenhuizen deelt mee in deze ontwikkeling.

 

Dit wil overigens niet zeggen dat het Flevoziekenhuis zelf geen onderzoek verricht. Integendeel. Studies over controle en uitleesmogelijkheden thuis worden nauwlettend gevolgd. Het 'kastje in de slaapkamer' moet er niet voor gaan zorgen dat de patiënt een grotere psychische druk ondervindt. Maar ’wanneer de patiënt er juist mee weet te leven, zorgt het voor een verdere optimalisatie van de controle van de ICD-drager en zijn ICD’, aldus dokter Jansen.

 

Voor het Flevoziekenhuis als ICD-centrum zien de beide artsen zeker een streekfunctie weggelegd. De laatste jaren kregen er per jaar zo’n 80 á 90 patiënten in de eigen regio een ICD geïmplanteerd. Deze patiënten werden voorheen doorverwezen naar omliggende ziekenhuizen maar zullen vanaf nu terecht kunnen in het ICD-centrum van het Flevoziekenhuis.

 

Door de groei van de regio en de te verwachten toename van het aantal ICD-implantaties en -wissels zal het aantal ICD-procedures hoogstwaarschijnlijk verder stijgen. Alles is erop ingericht om deze zorg te kunnen leveren, nu en in de toekomst. En daarmee zal tevens het AMC worden ontlast van de zorg voor de meer complexere patiënten. Het Flevoziekenhuis en Tergooiziekenhuizen zijn er klaar voor.

Lees meer