Richtlijnen voor het aanvragen van een rijbewijs voor ICD-dragers (update januari 2010)
Frans Mol
Met dank voor zijn kritisch inhoudelijk commentaar aan drs. R.A. Bredewoud, arts, hoofd afdeling Medische zaken van het CBR te Rijswijk en mw. C. Jonker van de Rijksdienst voor het Wegverkeer voor de passage over het bromfietsrijbewijs.
Sinds 1 juni 2000 mogen ICD-dragers onder strikte voorwaarden motorvoertuigen besturen van Groep 1 en dan nog alleen voor privé gebruik. Onder groep 1 vallen de rijbewijscategorieën A (motorrijwielen), B (personenauto's) en B+E (personenauto's met aanhanger).
De wettelijke tekst luidt als volgt (Regeling eisen Geschiktheid 2000, artikel 6.7.4, Staatscourant nr. 99, 23 mei 2000, pagina 10 e.v.; gewijzigd 8 juni 2004, Staatscourant nr. 106, pagina 13 e.v.):
Voor personen bij wie een implanteerbare cardioverter-defibrillator (ICD) is ingebracht, is altijd een specialistisch rapport van een cardioloog met kennis en ervaring op dit gebied vereist. Deze personen zijn ongeschikt gedurende een observatieperiode van twee maanden na implantatie. Blijkt aan het einde van deze periode, dat het apparaat geen elektroshocks heeft afgegeven, dan wel dat zich tijdens stimulatie door de ICD geen ernstige hemodynamische problemen hebben voorgedaan, dan kunnen bedoelde personen voor een beperkte termijn geschikt worden verklaard voor rijbewijzen van groep 1. De maximale geschiktheidstermijn is vijf jaar.
Wanneer een ICD in of na bedoelde observatieperiode één of meer stroomstoten heeft afgegeven, geldt ongeschiktheid. Blijkt uit specialistisch onderzoek dat deze elektroshocks terecht zijn afgegeven, dan is betrokkene ongeschikt gedurende minimaal twee maanden na de laatste shock. In geval van misplaatste shocks zijn ICD-dragers ongeschikt totdat de kans op dergelijke shocks voldoende is gereduceerd door het opnieuw afstellen van de ICD. Het laatste moet blijken uit een observatieperiode van minimaal twee maanden na herafstelling van de ICD. Personen met een ICD zijn in alle gevallen ongeschikt voor rijbewijzen van groep 2.
Strenge eisen moeten worden gesteld aan aanvragers van een rijbewijs van groep 1, die dit rijbewijs beroepsmatig gebruiken. Zij zitten vele uren achter het stuur en dragen grote verantwoordelijkheden. Dragers van een ICD kunnen daarom in beginsel alleen geschikt worden verklaard als het gebruik wordt beperkt tot privé-gebruik.
In individuele gevallen kan een uitzondering worden gemaakt op de beperking tot privé-gebruik voor een termijn van maximaal vijf jaren en kan het rijbewijs ook worden gebruikt voor bepaalde vormen van beroepsmatig gebruik. Voorwaarde is keuring door een specialist en een verklaring van de werkgever waaruit blijkt dat niet meer dan vier uren per dag beroepsmatig gebruik wordt gemaakt van het rijbewijs. Deze uitzondering is niet mogelijk indien het beroepsmatig gebruik betrekking heeft op het vervoeren van personen of het onder toezicht doen besturen van derden.
Wat betekent dit nu voor u als ICD-drager in de praktijk?
Als bij u een ICD is geïmplanteerd en deze heeft 2 maanden lang geen shocks behoeven af te geven, dan kunt u opnieuw medisch geschikt worden verklaard voor het besturen van een motorvoertuig en opnieuw een geldig rijbewijs aanvragen, afhankelijk van uw persoonlijke situatie, alleen voor privé-gebruik, code 100 (A), of ook voor beroepsmatig gebruik, code 101 (B), weliswaar met inachtneming van de beperkingen zoals die hierboven in de laatste alinea van artikel 6.7.4 zijn omschreven.
A. Het aanvragen van een rijbewijs, uitsluitend voor privé gebruik (code 100)
Voor het aanvragen hebt u nodig:
-
Een zogenaamde Eigen verklaring of
-
Eigen verklaring met geneeskundig verslag
-
Een Keuringsrapport van uw cardioloog.
Ad 1: Eigen verklaring
De Eigen verklaring kunt u kopen op het gemeentehuis (kosten momenteel € 20,45). Het formulier bevat onder andere een tiental vragen over aandoeningen die voor de verkeersveiligheid van belang worden geacht.
Vraag 5 op de Eigen verklaring luidt:
Wordt of werd u behandeld voor inwendige ziekten als suikerziekte, hart- en vaatziekten, verhoogde bloeddruk, nierziekte en longziekte, of hebt u een hart- of vaatoperatie ondergaan?
Als ICD-drager moet u deze vraag in elk geval met Ja beantwoorden. Als u alle andere vragen met Neen kunt beantwoorden en het positieve antwoord betreft alleen een ICD dan accepteert het CBR - in tegenstelling tot het wettelijk voorschrift - dat u aan de achterzijde van het formulier onder Aantekening/opmerking(en) het antwoord zelf toelicht door te vermelden, dat u ICD-drager bent. In alle andere gevallen is een aantekening van een arts, waaruit de aard en ernst van de aandoening blijkt zonder meer verplicht.
Ad 2: Eigen verklaring met geneeskundig verslag
Het is mogelijk dat u al gebruik moet maken van deze verklaring wanneer u op het moment van aanvragen 65 jaar of ouder bent.
Het is namelijk een algemeen verbreid misverstand, dat pas bij het bereiken van de leeftijd van 70 jaar een nieuw rijbewijs moet worden aangevraagd, voor het verkrijgen waarvan wettelijk een medische keuring door een (huis)arts vereist is (ogen, bloeddruk, armen, benen) en waarvoor u gebruik dient te maken van een Eigen verklaring met geneeskundig verslag. Of u als ICD-drager deze keuring al moet ondergaan voor de datum waarop u 70 jaar wordt of pas daarna wordt bepaald door de datum waarop uw huidige rijbewijs verloopt.
Er zijn twee mogelijkheden:
Aanvragen van een nieuw rijbewijs met code 100 of 101
In dit geval is sprake van een volgens de wet (nog niet verplichte ) melding terwijl u nog in bezit bent van uw oude geldige rijbewijs. Als u 65 jaar of ouder bent en uw huidige rijbewijs loopt af op of na dag waarop u 70 wordt, moet u in deze situatie wel de verplichte medische keuring voor 70-jarigen ondergaan en het model Eigen verklaring met geneeskundig verslag gebruiken.
Verlenging van een reeds bestaand ICD-rijbewijs met code 100 of 101
Bent u nog geen 70 op de datum dat dit rijbewijs verloopt, dan wordt uw rijbewijs nog verlengd zonder dat u extra gekeurd hoeft te worden. Wel is natuurlijk de bekende keuring door de cardioloog nodig. De keuring door de (huis)arts vindt plaats op het moment dat u na uw 70ste dit rijbewijs opnieuw wilt verlengen. Pas dan hebt u de Eigenverklaring met geneeskundig verslag nodig.
Ad 3: Het Keuringsrapport van uw cardioloog
Op grond van de nieuwe eisen bent u als ICD-drager verplicht u te laten keuren door een cardioloog. Omdat het hierbij gaat om zeer specifieke kennis over de ICD neemt het CBR genoegen met een rapport van de cardioloog die u behandelt. In de meeste gevallen is dat een cardioloog van een implantatiecentrum, maar het kan ook de cardioloog zijn van het ziekenhuis, op wiens indicatie bij u een ICD is geïmplanteerd en bij wie u verder onder behandeling bent gebleven.
Eisen waaraan dit Keuringsrapport moet voldoen
Uit de verklaring moet minimaal blijken:
-
Waar en wanneer de ICD, of, indien deze al één of meerdere keren vervangen is, het meest recente exemplaar is geïmplanteerd.
-
De reden van implantatie.
-
(Indien van toepassing) Op welke datum de laatste shock heeft plaatsgevonden.
-
De termijn waarvoor u geschikt wordt bevonden (maximaal 5 jaar).
Voor het afgeven van de verklaring kan uw cardioloog gebruik maken van het uniforme, door het CBR ontworpen FORMULIER Code 100: Beoordeling inzake geschiktheid voor het besturen van een motorvoertuig voor privé gebruik met een rijbewijs A, B, of B+E, door ICD-dragers.
Formulier aanvragen
Dit formulier is aanwezig in alle implantatiecentra. U kunt het ook aanvragen op ons kantoor in Zaandam. Het wordt u dan gratis toegezonden. Telefoon: 075-7850392; e-mailadres:
.
Voorbeeld downloaden
U kunt een voorbeeld van het formulier dat uitdrukkelijk niet is bedoeld voor het aanvragen van een rijbewijs, downloaden als PDF-bestand. Daarvoor hebt u het gratis programma Adobe Reader nodig.
Download hier het voorbeeldformulier Code 100 als PDF-bestand
Opmerking: uw cardioloog behoudt zich te allen tijde het recht voor de keuring van eigen patiënten te weigeren (zie verder).
Verstrekt uw cardioloog u wel een keuringsrapport, dan stuurt u dit, samen met de Eigen verklaring, op naar het regiokantoor van het CBR, waaronder uw gemeente valt, hetgeen de procedure aanmerkelijk versnelt. Wil uw cardioloog alleen een verklaring afgeven op verzoek van het CBR, dan vermeldt u dit op de Eigen verklaring onder opgave van zijn naam en adres. Het CBR zal uw cardioloog vervolgens schriftelijk benaderen.
Beschikt u niet over een rapport van uw cardioloog, dan stuurt u alleen de Eigen verklaring op met de mededeling dat uw cardioloog geen verklaring wil afgeven. Het CBR wijst dan voor u een andere keuringsarts aan.
Opmerking: Omdat het meesturen van een uittreksel uit het persoonsregister (het zogenaamde GBA-document) sinds 1 oktober 2006 niet meer verplicht is, verzoekt het CBR u een kopie van een identiteitsbewijs mee te zenden ter controle van uw gegevens. Het verzoek daartoe treft u aan op de Eigen verklaring. Strikt genomen mag het CBR niet vragen om een kopie van een identiteitsbewijs maar het meesturen draagt wel bij aan een versnelde procedure.
Enkele weken nadat het CBR alle papieren heeft ontvangen, krijgt u van het CBR een besluit over uw geschiktheid voor het rijbewijs waarna u op het gemeentehuis uw nieuwe rijbewijs kunt aanvragen. De termijn waarvoor het rijbewijs geldig zal zijn en de beperkende code 100 (alleen tijdens privé gebruik) zijn door het CBR reeds doorgegeven aan de computer van de Rijksdienst Wegverkeer te Veendam. Die op haar beurt geeft aan de gemeente door wat voor soort rijbewijs aan u kan worden uitgereikt. Het rijbewijs wordt niet meer door de gemeente gemaakt maar op een centrale plek. Dat
betekent dat voor de aanvraag van uw rijbewijs en de afgifte ervan, net als bij het paspoort, voortaan een termijn van vijf werkdagen geldt. Op dit nieuwe rijbewijs dat de vorm heeft van een creditcard, treft u naast de bekende categorieën A, B, en B+E ook de categorie AM aan. Dat houdt in dat u met dit rijbewijs ook bevoegd bent voor het besturen van een bromfiets, snorfiets of brommobiel.
Samengevat: Voor het aanvragen van een rijbewijs met code 100 hebt u nodig:
-
Eigen verklaring (al of niet met geneeskundig verslag)
-
Geschiktheidsverklaring cardioloog
-
Kopie identiteitsbewijs (op vrijwillige basis ter versnelling van de procedure)
Formulieren opsturen naar regiokantoor CBR (zie adres op envelop Eigen verklaring).
B. Het aanvragen van een rijbewijs voor beperkt beroepsmatig gebruik (code 101)
Wenst u uw rijbewijs niet alleen privé maar ook beroepsmatig te gebruiken onder inachtneming van de beperkingen zoals die in artikel 6.7.4 laatste alinea zijn omschreven, dan volgt u dezelfde procedure als vermeld onder A. maar dient u dit rechtstreeks kenbaar te maken aan het hoofd Medische zaken van het CBR te Rijswijk.
Voor het afgeven van de verklaring kan uw cardioloog gebruik maken van het uniforme, eveneens door het CBR ontworpen FORMULIER Code 101: Beoordeling inzake geschiktheid voor het besturen van een motorvoertuig voor beperkt beroepsmatig gebruik inclusief privé gebruik met een rijbewijs A, B of B+E door ICD-dragers
Behalve de Eigen verklaring en het Keuringsrapport van uw cardioloog hebt u voorhet aanvragen van een rijbewijs met code 101 ook per sé een Werkgeversverklaring nodig, waaruit blijkt dat u voldoet aan de voorwaarden, die worden gesteld in de laatste alinea van artikel 6.7.4. Bent u zelfstandig beroepsbeoefenaar dan mag u deze verklaring zelf invullen. U moet dan wel een uittreksel meesturen van uw inschrijving bij de Kamer van Koophandel. Daarnaast vraagt het CBR om een toelichting waaruit blijkt om welke redenen u code 101 aanvraagt.
Aanwijzing voor het invullen van de Werkgeversverklaring
Op het formulier Werkgeversverklaring leest u onder: Verklaart hierbij dat:
(naam werknemer): ............... enz.:
0 het rijbewijs niet meer dan vier uur per dag beroepsmatig zal gebruiken;
0 het rijbewijs niet zal gebruiken voor personenvervoer;
0 het rijbewijs niet zal gebruiken voor het onder toezicht doen besturen van derden.
In plaats van streepjes zijn hier per abuis rondjes gebruikt bij de opsomming van de drie voorwaarden waaraan de aanvrager/werknemer moet voldoen voor de toekenning van een rijbewijs met code 101. Daardoor zou de werkgever die het formulier moet invullen, kunnen denken dat er een keuze kan worden gemaakt. Dat is niet juist! De rondjes moeten alle drie worden aangekruist.
Ten overvloede staat dit ook vermeld onder Opmerkingen 1.
Om onduidelijkheid voor de werkgever te voorkomen, verzoeken wij u, als werknemer, de rondjes zelf aan te kruisen voordat u het formulier laat invullen, tenminste als dat al niet is gebeurd door degene van wie u het formulier hebt ontvangen.
Formulieren aanvragen
Beide formulieren zijn aanwezig in alle implantatiecentra. U kunt ze ook aanvragen op ons kantoor in Zaandam. Ze worden u dan gratis toegezonden. Telefoon: 075-7850392; e-mailadres:
.
Voorbeelden downloaden
U kunt een voorbeeld van de formulieren, dat uitdrukkelijk niet bedoeld is voor het aanvragen van een rijbewijs, downloaden als PDF-bestand. Voor dit laatste hebt u het gratis programma Adobe Reader nodig.
Download hier het voorbeeldformulier Code 101 als PDF-bestand
Download hier het voorbeeldformulier Werkgeversverklaring als PDF-bestand
Samengevat: Voor het aanvragen van een rijbewijs met code 101 hebt u nodig:
-
Eigen verklaring (al of niet met geneeskundig verslag)
-
Geschiktheidsverklaring cardioloog
-
Werkgeversverklaring
-
(Indien van toepassing) uittreksel inschrijving Kamer van Koophandel
-
Toelichting aanvraag code 101
-
Kopie identiteitsbewijs (op vrijwillige basis ter versnelling van de procedure)
Formulieren opsturen naar:
Hoofd Medische zaken van het CBR te Rijswijk, Postbus 3014, 2280 GA Rijswijk.
C. Eventuele vervanging van een rijbewijs met code 100 door een rijbewijs met code 101
Bent u reeds in het bezit van een rijbewijs met daarop code 100 en wilt u op een bepaald moment uw rijbewijs ook beroepsmatig gebruiken, dan bent u helaas verplicht een nieuw rijbewijs aan te vragen, met daarop de beperkende code 101 en te handelen zoals is omschreven onder B.
Op deze regel is één uitzondering: Is code 100 minder dan vier weken geleden opgelegd, dan kunt u gebruik maken van uw recht op herkeuring en een verzoek daartoe - met vermelding van naam en adres van uw cardioloog - richten aan het hoofd Medische zaken van het CBR te Rijswijk. Deze benadert dan zelf uw cardioloog.
Opmerking: Zowel code 100 als code 101 zijn coderingen, die niet zijn afgesproken in Europees verband, maar alleen gelden voor Nederland. Het CBR adviseert u daarom, de papieren, waarin de codes worden uitgelegd, te bewaren bij uw rijbewijs voor het geval u naar de betekenis ervan wordt gevraagd.
Is de toegekende termijn verstreken dan herhaalt zich de procedure. Het is verstandig, om daar ruimschoots de tijd voor te nemen.
D. En... als u geen auto mag rijden, wat dan?
Als uw cardioloog en/of het CBR u medisch niet geschikt vinden voor het besturen van een auto, zou u, in overleg met uw cardioloog, kunnen bekijken of het mogelijk is van een brommobiel gebruik te maken. Hiervoor heeft u vanaf 1 oktober 2009 nodig (evenals voor het besturen van een bromfiets of een snorfiets (ook een Spartamet, maar niet voor een elektrische fiets met pedaalondersteuning):
-
een geldig Nederlands rijbewijs (creditcardmodel), afgegeven na 1 oktober 2006 of
-
een geldig Nederlands rijbewijs voor de categorie A of B, afgegeven voor 1 oktober 2006 of
-
een bromfietsrijbewijs voor de categorie AM.
Indien u niet in het bezit bent van een geldig of ongeldig rijbewijs dient u vanaf 1 oktober 2009 voor het besturen van een brommobiel, bromfiets of snorfiets een theorie-examen af te leggen. Vanaf die datum geldt daarvoor geen vrijstelling meer als u geboren bent voor 1 juni 1980. Als u voor dit theorie-examen bent geslaagd kunt u in de gemeente waar u woonachtig bent een rijbewijs aanvragen voor de categorie AM. Doorgaans is dit tien jaar geldig. De verwachting is dat er vanaf 1 januari 2010 voor de categorie AM ook een praktijkexamen moet worden afgelegd.
Als u voor een kortere of langere tijd geen gebruik mag maken van uw auto omdat uw ICD shocktherapie heeft afgegeven, kunt u op grond van uw rijbewijs A of B van voor 1 oktober 2006 een bromfiets blijven besturen Voor het besturen van een bromfiets gelden namelijk wel eisen voor theoretische en praktische rijvaardigheid maar niet voor de medische geschiktheid. Indien u in het bezit bent van een creditcardmodel rijbewijs dat is afgegeven na 1 oktober 2006 staat de categorie AM daarop reeds vermeld.
Is uw rijbewijs door het CBR ongeldig verklaard of krijgt u geen nieuwe verklaring van (medische) geschiktheid, dan kunt u in de gemeente waar u woonachtig bent een nieuw rijbewijs voor de categorie AM aanvragen. Dat is eveneens van toepassing als u nog in het bezit bent van een ongeldig Nederlands rijbewijs (dat zijn geldigheid heeft verloren na 30 juni 1985) en u niet meer geschikt wordt bevonden om motorrijtuigen te besturen.
Zie verder
http://www.stin.nl/, pagina Rijbewijzen
http://www.cbr.nl/
